Szczegółowy program 120 Zjazdu Delegatów Polskiego Towarzystwa Leśnego

Polskie Towarzystwo Leśne przy współpracy z Regionalną Dyrekcją Lasów Państwowych w Katowicach organizuje pod Patronatem Honorowym Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy Sesję naukową: "Sylwan - dwa wieku historii leśnego czasopisma naukowego" oraz "Wyzwania dla gospodarki leśnej w warunkach globalnych zmian w środowisku". Wydarzenie to odbędzie się w Katowicach w dniach 9 - 11 września 2021 r.


Miło nam zakomunikować, że 120 Zjazd Delegatów Polskiego Towarzystwa Leśnego
i towarzyszące mu sesje naukowej 1. „Sylwan – dwa wieki historii leśnego czasopisma naukowego”
 i 2. „Wyzwania dla gospodarki leśnej w warunkach globalnych zmian w środowisku” pod Patronatem Honorowym  Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Dudy , odbędzie się na terenie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach w dniach 9-11 września 2021 r.  Ostatni raz gościliśmy delegatów w 2003 roku.

To prestiżowe wydarzenie składa się z dwóch części -  sesji referatowej oraz terenowej. Podczas pierwszego dnia  będą dominowały dwa tematy: „Sylwan – dwa wieki historii leśnego czasopisma naukowego” z okazji jubileusz 200.lecia leśnego czasopisma naukowego, organu Towarzystwa,  oraz „Wyzwania dla gospodarki leśnej w warunkach globalnych zmian w środowisku”. Wśród prelegentów znajdą się:  prof. dr hab.  Andrzej Grzywacz, prof. dr hab. Arkadiusz Bruchwald, prof. dr hab. Wojciech Grodzki, prof. dr hab. Zbigniew Kundzewicz, prof. dr hab. Jan Kozłowski, prof. dr hab. Jarosław Socha, prof. dr hab. Bogdan Brzeziecki, prof. dr hab. Roman Jaszczak oraz gospodarz mgr inż. Damian Sieber Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach.

W drugim dniu delegaci będą mieli do wyboru pięć tras, które przygotowały Nadleśnictwa Kobiór, Katowice, Świerklaniec, Rybnik i Rudy Raciborskie.

Przypomnijmy. Polskie Towarzystwo Leśne zostało powołane w 1882 roku, podczas I Walnego Zjazdu Galicyjskiego Towarzystwa Leśnego w Lwowie. Zrzesza leśników, naukowców
i praktyków oraz wszystkich zainteresowanych lasem, nie koniecznie związanych z nim zawodowo. Podstawowa działalność Towarzystwa skupia się na inicjowaniu badań naukowych na potrzeby leśnictwa oraz wiąże naukę z praktyką czyli wdraża najcenniejsze rozwiązania do praktyki.

Niezwykle ważne zadanie realizowane przez Polskie Towarzystwo Leśne to popularyzacja wiedzy leśnej poprzez wykłady, odczyty, zebrania, konferencja i działalność wydawniczą.
PTL jest m.in. wydawcą najstarszego pisma leśnego w Polsce i jednego z najstarszych tego typu na świecie. Sylwan, bo o nim mowa, obchodzi w tym roku dwusetną rocznicę.

 

DLA UCZESTNIKÓW - OPIS TRAS SESJI TERENOWEJ

Trasa nr 1: „Katowice – zielone serce Górnego Śląska”. Nadleśnictwo Katowice

Zapraszamy na wycieczkę do lasów największej aglomeracji przemysłowej Polski – jednego
 z największych tego typu organizmów miejskich w Europie Środkowej. Lasy będące dumą mieszkańców, są jednym z pozytywnych przykładów zachodzącej tu transformacji. Sto pięćdziesiąt lat temu rozpoczął się na Śląsku dynamiczny rozwój przemysłu. Z czasem Katowice zmieniły się w stolicę wielkiej, ponad dwumilionowej metropolii. Nadal wydobywany jest tu węgiel, ale jednocześnie to jedno z najbardziej zielonych miast w Polsce. Lesistość wynosi tu aż 42%, znacznie więcej niż średnia krajowa. Jak to możliwe?

Tutejsze lasy noszą jednak wyraźne piętno działań człowieka. W wyniku eksploatacji kopalin szereg naturalnych form terenu uległ częściowemu lub całkowitemu zatarciu. Pojawiły się liczne nowe formy zwane antropogenicznymi.

W trakcie wycieczki postaramy się pokazać jak ratowano tutejsze lasy i jak ostatecznie lasy uratowały Śląsk. Jak w ciągu kilku dziesięcioleci przebudowano drzewostany, jak wpłynęły one na oczyszczenie środowiska i jak bogata jest tutejsza przyroda. Pokażemy skutki działania kopalń węgla kamiennego i efekty naprawy szkód powstałych w środowisku.

W programie:

  • Zabytkowe osiedle robotnicze Nikiszowiec, Muzeum Śląskie – historia węglem pisana,
     i udział w zwiedzaniu ścieżki „Skond my som? Czyli historia i kultura Górnego Śląska w pigułce”. Program, dzięki któremu uczestnicy dowiedzą się dlaczego św. Barbara jest patronką górników, gdzie produkowano słynnego malucha, czym jest „polterabend” i kim są dzisiaj Górnoślązacy.
  • Ścieżka o charakterze regionalnym to idealna propozycja dla osób, które chcą poznać bliżej skomplikowaną historię Górnego Śląska, a także tutejsze zwyczaje, tradycję
     i kulturę.
  • Ponadto w programie lasy największej aglomeracji przemysłowej Polski (w tym Katowicki Park Leśny) – przyroda Katowic, przebudowa drzewostanów (w tym restytucja jodły) szkody górnice, rekultywacja terenów – Rezerwat „Las Murckowski”, Hamerla
     – trutowisko w Murckach.

 

Trasa nr  2: „Skarbnik i inne Duchy Kopalni”. Nadleśnictwo Świerklaniec

Tutejsze lasy, zwane umownie Lasami Lubliniecko-Świerklanieckimi, należą do jednych
 z większych kompleksów leśnych województwa śląskiego. Obejmują obszar ponad 80 tys. hektarów. Ponad 80% tej powierzchni zajmują lasy sosnowe. Zarówno region jak i lasy naznaczone są wydobyciem kruszców: rud ołowiu, srebra, cynku i żelaza jak i działalnością przemysłu hutniczego. Skutkom tej działalności miał przeciwdziałać założony w 1968 roku Leśny Pas Ochronny Okręgu Przemysłowego, który przebiega wzdłuż powiatu tarnogórskiego. Już wcześniej właściciele kopalń i lasów zdawali sobie sprawę z potrzeby ochrony zasobów leśnych. Rada Miasta Tarnowskich Gór oraz urząd górniczy uchwałą miejską z 21 stycznia 1701 roku wprowadziła całkowity zakaz pozyskiwania drewna bez zezwolenia w okolicach Lasowic. Już wcześniej, w 1568 roku gwarkowie uzyskali prawo pierwokupu na targach drewna ciesielskiego i kopalnianego.

Podczas wycieczki postaramy się pokazać zarówno ślady działalności górniczej
i przemysłowej – obszary zdegradowane ale zrekultywowane. Obiekty, stanowiące dziedzictwo kulturowe, leżące na szlaku zabytków architektury przemysłowej, a wraz ze Skarbnikiem i innymi legendarnymi Duchami Kopalni zaprosimy do podziemi i sztolni, w których wydobywano cenne kruszce.

W programie:

  • Szkoła w barokowym Pałacu otoczonym parkiem zaprojektowanym zgodnie z zasadami angielskiej sztuki ogrodniczej czyli Technikum Leśne w Brynku.
  • Wpisana na listę UNESCO,  zabytkowa Kopalnia Srebra w Tarnowskich Górach, z legendą o chłopie imieniem Rybka, który to odkrył srebro.
  • Podczas wycieczki po Zalanej Kopalni Srebra Pasieki postaramy się wskazać różnice między młotkiem i pyrlikiem oraz gwarkiem i górnikiem.
  • Pokażemy także szkody powstałe wskutek działalności Huty Cynku w Miasteczku Śląskim. Na trasie będzie także piaskownia w leśnictwie Truszczyca.

 

Trasa nr 3: „Śląskie księżycowe krajobrazy”. Nadleśnictwo Rybnik

 

W granicach administracyjnych Nadleśnictwa Rybnik żyje ponad pół miliona ludzi, którzy
w większości są lub byli związani z górnictwem. Działalność kopalń na tym terenie odcisnęła się nie tylko w kulturze śląskiej ale również w krajobrazie tych terenów. Dużym wyzwaniem była przebudowa drzewostanów. W efekcie której, w Nadleśnictwie Rybnik świerkowe nasadzenia, z których drewno przeznaczone było głównie na potrzeby przemysłu wydobywczego węgla kamiennego zamieniły się w drzewostany mieszane z dużym udziałem buka i dębu. Ich udział wciąż rośnie. Zobaczymy to w wielu miejscach, które odwiedzimy. Gęste zaludnienie powoduję, że Nadleśnictwo Rybnik prowadzi swoją działalność w bardzo ciekawym terenie, gdzie funkcje pozaprodukcyjne lasu są bardzo ważne a bogata granica „miejsko-leśna” implikuje wiele ciekawych sytuacji, które urozmaicają naszą pracę.

W programie:

  • Krajobraz z księżyca – centralne zwałowisko górnicze, górujące nad lasami leśnictw Zacisze i Oczków to największa hałda w Europie.
  • Śląskie morze – zalewiska poupadowe ze słonoroślami.
  • Sztolnia w Wodzisławiu Śląskim - Górnicza Sztolnia Ćwiczebna w Wodzisławiu Śląskim służąca do nauki zawodu górniczego, a także nietypowa izba regionalna.
  • Baszta rycerska zwana również Wieżą Romantyczną, z której można podziwiać okolicę.
  • Grodzisko z VII wieku w leśnictwie Syrynia. Zlokalizowane na skraju lasu stanowiło prawdopodobnie centrum władzy plemiennej słowiańskiego plemienia Gołęszyców.

 

Trasa nr 4: „Cysterskim i Piastowskim Szlakiem”. Nadleśnictwo Rudy Raciborskie

Popiół, spalone drzewa, jednym słowem przerażająca pustka. Tak dwadzieścia dziewięć lat temu wyglądał krajobraz po największym w Europie pożarze lasu. Jak jest dziś? Tragiczny w skutkach pożar przyniósł także pożytki. Na potrzeby odnowienia pożarzyska powstała najnowocześniejsza wówczas szkółka kontenerowa w Nędzy oraz sprawny system przeciwpożarowy. Tutejszy krajobraz od połowy XIII kształtowali Cystersi. Zajmowali się bartnictwem, wypalaniem węgla i smoły, zakładali stawy rybne. O tutejsze lasy dbali książęta raciborscy o czym świadczą liczne pamiątki w postaci głazów dedykowanych leśnikom. Zostawili po sobie także ślady kultury materialnej w postaci zabytkowych dziś siedzib. 

W programie:

  • Zespół Klasztorno-Pałacowy w Rudach zwany starym Opactwem Cystersów, które założono w 1258 roku, historia początków rozwoju przemysłowego Górnego Śląska.
  • Odrodzony las po największym w powojennej historii Polski pożarze lasu, który rozpoczął się 26 sierpnia 1992 roku na terenie Nadleśnictwa Rudy Raciborskie oraz po trąbie powietrznej z 7 lipca 2017 roku
  • Szkółka Kontenerowa w Nędzy – 25 lat produkcji sadzonek z zakrytym systemem korzeniowym.
  • Zamek Piastowski w Raciborzu - najcenniejszy średniowieczny zabytek w województwie śląskim. Zachowana do naszych czasów budowla, będąca wynikiem wielu przebudów, dokonywanych w kolejnych wiekach, jest swoistą mieszanką stylów architektonicznych. Jednym z cenniejszych obiektów zamku jest kaplica św. Tomasza Becketa z Canterbury, zwana perłą śląskiego gotyku.

 

Trasa nr 5: „W krainie pszczyńskiego żubra”. Nadleśnictwo Kobiór

Lasy Pszczyńsko – Kobiórskie są pozostałością Puszczy Pszczyńskiej, noszącej ślady dużej antropopresji i przekształconej przez przemysł. Mimo tego na terenie lasów Nadleśnictwa Kobiór, widać ślady historii i ugruntowanej tradycji myśliwskiej. Największy wpływ na gospodarkę leśną i łowiecką miał przedwojenny właściciel Książę Jan Henryk XI Hochberg von Pless. Oprócz licznych zabytków architektury, sztuki oraz tradycji myśliwskiej, najważniejszy jest Ośrodek Hodowli Żubrów i Edukacji Leśnej w Jankowicach. To właśnie z tej hodowli pochodziły żubry, które odnowiły stado w Puszczy Białowieskiej i przekazały geny całej współcześnie żyjącej populacji żubra.

W programie:

  • Gospodarstwo Szkółkarskie Królówka - technologia produkcji szkółkarskiej,
    w szczególności dębu szypułkowego.
  • Mała retencja nizinna na przykładzie zbiorników Piasek Mały i Piasek Duży wraz
    z utworzonym obszarem mokradłowym.
  • Zwiedzanie Muzeum Zamkowego w Pszczynie.
  • Zbiornik Goczałkowicki  oraz zwiedzanie Uzdrowiska.
  • Ośrodek Hodowli Żubrów i Edukacji Leśnej w Jankowicach - hodowla żubra i prezentacja działalności edukacyjnej.
  • Gajówka Osowiec – gospodarka łowiecka.


Wykład pt. SKARBY PRZYRODY W POLSKICH LASACH

Wykład wygłosił 21 lipca 2021 r. dr Waldema Szendera, Profesor w Górnośląskiej Wyższej Szkole Przedsiębiorczości im. Karola Goduli w Chorzowie. Dzięki uprzejmości Dyrektora RDLP w Katowicach spotkanie odbyło się w sali im. Jana Kozyry w Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach.

 

 

 

 

 

 


Wykład był poświęcony niezwykle ciekawym a często bardzo rzadkim okazom rośli, które dowodzą, że przyroda na Śląsku, pomimo ogromnych szkód zadanych przez przemysł, wciąż jest bogata. Ważny jest także fakt, że wiele jej elementów  ulega regeneracji, co powinno być przyczynkiem do prowadzenia dalszych działań. Po wykładzie odbyło się Walne Zebranie Delegatów Kół, podczas którego wybrano delegatów na Zjazd Krajowy, który w tym roku odbędzie się na terenie naszego oddziału. Zarząd poinformował zebranych o stopniu zaawansowania prac związanych z organizacją 120 Zjazdu Delegatów PTL.



Seminarium nt. zamierania sosny i świerka

W sali konferencyjnej im. Jan Kozyry w RDLP w Katowicach w dniu 9 stycznia 2020 r. odbyło się seminarium pt."„Aktualna kondycja drzewostanów sosnowych i świerkowych – przesłanki dla hodowli i ochrony lasu” poświęconemu problematyce zamierania drzewostanów sosnowych i świerkowych na terenie RDLP w Katowicach.

 


Pani Liliana Armatys – Naczelnik Wydziału Ochrony Lasu, przedstawiła w swoim referacie aktualną sytuację drzewostanów sosnowych i świerkowych na terenie RDLP w Katowicach. Ponadto wskazała zagrożenia, które mogą się pojawić w przyszłości np. węgorek sosnowy czy drzewotocz japoński.

W drugim referacie przedstawionym przez Pana dr. inż. Wojciecha Gila z Instytutu Badawczego Leśnictwa w Sękocinie Starym przedstawione zostały m.in. symulacje zmian zasięgu sosny w następstwie ocieplania się klimatu. Obserwowane w ostatnich kilku latach wzmożone wydzielane się posuszu w drzewostanach sosnowych częściej występuje na siedliskach żyźniejszych. W związku z obserwowanymi fluktuacjami klimatu stosowanie w leśnictwie zasady rozproszonego ryzyka hodowlanego nabiera szczególnego znaczenia.

Po części referatowej odbyło się uroczyste wręczenie odnak honorowych przyznanych członkom naszego oddziału  w 2019 roku. Ponadto nowym członkom PTL, którzy wstapili do stowarzyszenie w 2019 roku, wręczono legitymacje i dyplomy.



Zebranie Delegatów Kół Oddziału PTL w Katowicach

W dniu 16 kwietnia 2019 r. odbyło się Zebranie Delegatów Kół wchodzących w skład Oddziału PTL w Katowicach.


Dokonano wyboru Delegatów na 119 Zjazd Delegatów Oddziałów PTL, który odbędzie się w dniach 12-14.09.2019 r. na terenie RDLP w Szczecinku. W związku ze złożeniem rezygnacji z funkcji Skarbnika, dokonano wyboru nowej osoby na to stanowisko. Przedstawiono plan działalności Oddziału w br. Przedstawiono informację nt. organizacji "Dnia Leśnika" wspólnie z SITLiD na terenie Nadleśnictwa Olkusz w dniu 5 września br.